Komut Referansı

MenzeletDB’nin desteklediği tüm komutların tam referansı.

Bağlantı Komutları

Komut	Açıklama
`LOGIN <kullanıcı> <şifre>`	Kimlik doğrulama
`EXIT`	Bağlantıyı kapat
`QUIT`	Bağlantıyı kapat (EXIT ile aynı)

Veritabanı Komutları

Komut	Açıklama
`CREATE DATABASE <isim>`	Yeni veritabanı oluştur
`DROP DATABASE <isim>`	Veritabanını sil
`USE <isim>`	Aktif veritabanını değiştir
`SHOW DATABASES`	Tüm veritabanlarını listele

Tablo Komutları

Komut	Açıklama
`CREATE TABLE <tablo> (<sütunlar>)`	Yeni tablo oluştur
`ALTER TABLE <tablo> ADD COLUMN <sütun> <tip>`	Tabloya nullable sütun ekle
`ALTER TABLE <tablo> ADD COLUMN <sütun> <tip> NOT NULL DEFAULT <değer>`	NOT NULL + varsayılan değerli sütun ekle
`ALTER TABLE <tablo> DROP COLUMN <sütun>`	Sütun sil
`ALTER TABLE <tablo> ALTER COLUMN <sütun> SET NOT NULL`	Sütunu NOT NULL yap
`ALTER TABLE <tablo> RENAME TO <yeni_isim>`	Tabloyu yeniden adlandır
`DROP TABLE <tablo>`	Tabloyu sil
`DESCRIBE TABLE <tablo>`	Tablo şemasını göster (sütun/tip/nullable)
`SHOW TABLES`	Aktif veritabanındaki tabloları listele
`COMPACT <tablo>`	Flush dosyalarını birleştir

VIEW Komutları

Komut	Açıklama
`CREATE VIEW <isim> AS <SELECT ...>`	Görünüm oluştur
`DROP VIEW <isim>`	Görünümü sil
`SHOW VIEWS`	Aktif veritabanındaki görünümleri listele

Transaction Komutları

Komut	Açıklama
`BEGIN` / `BEGIN TRANSACTION`	Transaction başlat (yalnızca INSERT buffer’lanır)
`COMMIT`	Buffer’daki INSERT’leri çalıştır
`ROLLBACK`	Buffer’ı temizle, değişiklikleri iptal et

CREATE TABLE Sözdizimi

CREATE TABLE tablo_adi (
    sutun1 TIP [NOT NULL],
    sutun2 TIP [NOT NULL],
    ...
)

Desteklenen Veri Tipleri

SQL Tipi	Eşdeğerler	Açıklama
`INT`	`INTEGER`, `INT32`	32-bit tam sayı
`BIGINT`	`INT64`	64-bit tam sayı
`SMALLINT`	`INT16`	16-bit tam sayı
`TINYINT`	`INT8`	8-bit tam sayı
`FLOAT`	`FLOAT64`	64-bit ondalıklı sayı
`FLOAT32`	–	32-bit ondalıklı sayı
`VARCHAR`	`TEXT`, `STRING`	Metin
`BOOL`	`BOOLEAN`	Mantıksal değer
`DATE`	–	Tarih (YYYY-MM-DD)
`TIMESTAMP`	–	Zaman damgası
`TIMESTAMPTZ`	–	Zaman damgası + UTC
`DECIMAL`	–	Sabit noktalı ondalık (38,10)
`BLOB`	–	İkili veri
`UUID`	–	128-bit benzersiz tanımlayıcı

SQL Komutları

SELECT

SELECT [sütunlar | *] FROM tablo
    [WHERE koşul]
    [ORDER BY sütun [ASC | DESC]]
    [LIMIT sayı]
    [OFFSET sayı]

INSERT

-- Strict mod (aynı anahtar varsa hata)
INSERT INTO tablo VALUES (değer1, değer2, ...)

-- Upsert mod (aynı anahtar varsa güncelle)
INSERT OR REPLACE INTO tablo VALUES (değer1, değer2, ...)

UPDATE

UPDATE tablo SET sütun = değer [, sütun2 = değer2] WHERE koşul

DELETE

DELETE FROM tablo WHERE koşul

JOIN

SELECT t1.sütun, t2.sütun
FROM tablo1 t1
JOIN tablo2 t2 ON t1.anahtar = t2.anahtar
[WHERE koşul]

GROUP BY

SELECT sütun, COUNT(*) FROM tablo
GROUP BY sütun
[HAVING koşul]

Aggregate Fonksiyonlar

Fonksiyon	Açıklama
`COUNT(*)`	Tüm satırları say (NULL dahil)
`COUNT(sütun)`	NULL olmayan satırları say
`SUM(sütun)`	Toplam (NULL hariç)
`AVG(sütun)`	Ortalama (NULL hariç)
`MIN(sütun)`	Minimum değer
`MAX(sütun)`	Maksimum değer

Scalar Fonksiyonlar

Fonksiyon	Açıklama
`LOWER(metin)`	Küçük harfe çevir
`UPPER(metin)`	Büyük harfe çevir
`LENGTH(metin)`	Karakter sayısı
`SUBSTR(metin, başlangıç, uzunluk)`	Alt metin çıkar
`ROUND(sayı, ondalık)`	Yuvarla
`CAST(değer AS tip)`	Tip dönüşümü
`COALESCE(a, b, ...)`	İlk NULL olmayan değer
`NULLIF(a, b)`	Eşitse NULL döndür

Tarih/Saat Fonksiyonları

Fonksiyon	Açıklama
`NOW()`	Geçerli UTC zaman damgası
`date_part('birim', tarih)`	Tarih bileşeni çıkar
`EXTRACT(birim FROM tarih)`	SQL standart tarih bileşeni
`tarih + INTERVAL 'süre'`	Tarihe süre ekle

Window Fonksiyonları

Fonksiyon	Açıklama
`ROW_NUMBER() OVER (...)`	Satır numarası ata
`FIRST_VALUE(sütun) OVER (...)`	Penceredeki ilk değer
`LAST_VALUE(sütun) OVER (...)`	Penceredeki son değer

Collation (Dil Duyarlı Sıralama)

-- Türkçe alfabetik sıralama
SELECT isim FROM musteriler ORDER BY collate(isim)

-- Azalan sırada
SELECT urun_adi FROM urunler ORDER BY collate(urun_adi) DESC

İndeks Komutları

Komut	Açıklama
`INDEX LIST`	Tüm indeksleri listele
`INDEX LOOKUP <tablo> <sütun> <değer>`	Eşitlik araması (Hash)
`INDEX SCAN <tablo> <sütun> <başlangıç> <bitiş>`	Aralık araması (BTree)

Kullanıcı Yönetimi Komutları

Komut	Açıklama
`CREATE USER <isim> PASSWORD '<şifre>'`	Kullanıcı oluştur
`ALTER USER <isim> PASSWORD '<şifre>'`	Şifre güncelle
`ALTER USER <isim> SET ACTIVE TRUE`	Kullanıcıyı aktifleştir
`ALTER USER <isim> SET ACTIVE FALSE`	Kullanıcıyı pasifleştir
`DROP USER <isim>`	Kullanıcıyı sil
`SHOW USERS`	Kullanıcıları listele

Rol Yönetimi Komutları

Komut	Açıklama
`CREATE ROLE <isim>`	Rol oluştur
`DROP ROLE <isim>`	Rol sil
`SHOW ROLES`	Rolleri listele

Yetki Komutları

Komut	Açıklama
`GRANT <rol> ON DATABASE <db> TO <kullanıcı>`	Rol ata
`GRANT <yetki1, yetki2> ON DATABASE <db> TO <rol>`	Permission ata
`REVOKE <yetki> ON DATABASE <db> FROM <kullanıcı>`	Yetkiyi geri al
`SHOW GRANTS FOR <kullanıcı>`	Yetkileri göster

Yerleşik Roller

Rol	Kapsam	Açıklama
`mnz_sys_admin`	Sistem	Tüm yetkiler
`mnz_db_owner`	Veritabanı	DDL + DML tam erişim
`mnz_db_reader`	Veritabanı	Sadece SELECT
`mnz_db_writer`	Veritabanı	SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE

Permissionlar

Sistem seviyesi: create_database, drop_database, create_user, alter_user, drop_user, create_role, drop_role, assign_permission, revoke_permission, server_admin

Veritabanı seviyesi: create_table, drop_table, alter_table, select, insert, update, delete, create_index, drop_index, create_view, drop_view

İstemci Bayrakları

Bayrak	Açıklama
`--lang <dil>`	Arayüz dilini ayarla (tr, en, es)
`--ping`	Sunucu sağlık kontrolü
`--help`	Kullanım bilgisi

İstemci Meta-Komutları (Kısayollar)

Kısayol	Açıklama
`\d`	Tabloları listele (`SHOW TABLES`)
`\d <tablo>`	Tablo şemasını göster (`DESCRIBE TABLE <tablo>`)
`\dt`	Tabloları listele (`SHOW TABLES`)
`\du`	Kullanıcıları listele (`SHOW USERS`)
`\dr`	Rolleri listele (`SHOW ROLES`)
`\di`	İndeksleri listele (`INDEX LIST`)
`\dv`	Görünümleri listele (`SHOW VIEWS`)
`\timing`	Sorgu zamanlamayı aç/kapat
`\x`	Genişletilmiş görünümü aç/kapat
`\q`	Çıkış
`\?`	Meta-komut yardımını göster

Keyboard shortcuts

MenzeletDB Book